﻿\id JON
\mt INUSA
\is Introduction
\ip \bk The Gospel according to Mark\bk*
begins with the statement that it is “the
Good News about Jesus Christ, the Son of
God.” Jesus is pictured as a man of action
and authority. His authority is seen in his
teaching, in his power over demons, and in
forgiving people's sins. Jesus speaks of
himself as the Son of Man, who came to
give his life to set people free from sin.
\ip The following lists summarize each Christian tradition’s
views of the books here designated as Deuterocanonicals/
Apocrypha.
\ipi Many Protestants consider the following books to be
Apocrypha as defined above: Tobit, Judith, additions to
Esther (as found in Greek Esther in the CEV) ...
\ipi Roman Catholics consider the following books to be
Deuterocanonical and of equal status with all other books of
the Old Testament: Tobit, Judith, Greek Esther ...
\imt1 Preface:
\is1 A Word about the Contemporary English Version
\imi \em Translation it is that opens the window, to let in
the light; that breaks the shell, that we may eat the kernel;
that puts aside the curtain, that we may look into the most
holy place; that removes the cover of the well, that we may
come by the water.\em* (“The Translators to the Reader,”
King James Version, 1611).
\im The most important document in the history of the
English language is the \bk King James Version\bk* of the
Bible...
\ib
\ipq Before Joseph died, he told his brothers,
“I won't live much longer. But God will take
care of you and lead you out of Egypt to the
land he promised Abraham, Isaac, and Jacob.”
\ipr (50.24)
\iot A QUICK LOOK AT THIS BOOK
\iq2 how good and kind he is.
\iq1 He saved us because
\iq2 of his mercy,
\iq1 and not because
\iq2 of any good things
\iq2 that we have done.
\ipr (3.4,5a)
\ip The two endings to the Gospel, which are
enclosed in brackets, are generally regarded as
written by someone other than the author of \bk
Mark\bk*
\iot Outline of Contents
\io1 The beginning of the gospel (1.1-13)
\io1 Jesus' public ministry in Galilee (1.14–9.50)
\io1 From Galilee to Jerusalem (10.1-52)
\io1 The last week in and near Jerusalem (11.1–
15.47)
\io1 The resurrection of Jesus (16.1-8)
\io1 The appearances and ascension of the risen
Lord (16.9-20)
\c 1
\s Inusa bàalɛa Diiɛ
\p
\v 1 Dii yã'ò Amitai nɛ́ Inusaɛ à mɛ̀: 
\v 2 Fɛlɛ gɛ́ mɛɛwia zↄ̃ↄ Niniva, ní wiidↄmá, asa an vãikɛa ma le. 
\p 
\v 3 Ɔ̃ Inusa bàalɛ̀ Diiɛ à mipɛ̀ Taasisiwa. Kɛ́ à kà Zope, à gó'ilɛna è we, àlɛ gɛ́ Taasisi. Kɛ́ à fĩabò, à sìu ń gbɛ̃́ pↄ́ lɛ́ gɛ́ weↄ. Àlɛ bàalɛ Diiɛ.
\p 
\v 4 Dii ĩ́an gbãa gbàɛ ísiau, ↄ̃ zàa'ĩan pãsĩ fɛ̀lɛ ísiaa e gó'ilɛna ye wíwii. 
\v 5 Vĩa gobↄnaↄ kũ̀, baade lɛ́ wiilɛ a diiwa, ↄ̃ aa gópi asoↄ bↄ̀bↄ lɛ́ ká íu, gó e yãfũnkũ.
\p Inusa sↄ̃ à pìla gɛ̃̀ wùlɛ gó kpɛa, ↄ̃ à gɛ̃̀ ń io. 
\v 6 Gobↄnaↄ gbɛ̃zↄ̃ↄ gɛ̀ aà lè à mɛ̀: Bↄ́ i ńlɛ o màai? Fɛlɛ wiilɛ n diiwa, wìliↄ dↄ̃o tó a wá wɛgwa wà bↄ kaalɛ lɛ́zĩ.
\p 
\v 7 Ɔ̃ aa òkↄ̃ɛ: À mↄ wà líkpa wà e dↄ̃ gbɛ̃́ pↄ́ gɛ̃̀wázi ń ksiaɛo. Kɛ́ aa likpà, ↄ̃ à Inusa sɛ̀. 
\v 8 Aa aà là aa mɛ̀: Owɛ̃ɛ, gbɛ̃́ pↄ́ ń dɛ a ũ, n gbɛ̃́ pↄ́ n gɛ̃wázi ń ksiaɛ taao. Zĩ kpele ni kɛi? N bↄ má ni? Bùsu kpele gbɛ̃́n n ũi? Bui kpelen n ũi?
\p 
\v 9 A wèmá à mɛ̀: Ɛbɛlun ma ũ. Dii Lua Musude pↄ́ ísia ń tↄↄlɛo kɛ̀ ↄ̃ mi sísi. 
\v 10 Ɔ̃ vĩa gbɛ̃́piↄ kũ̀, an nisĩna vùa, aa òɛ̀: Bↄ́ yã́ ń kɛ̀ màai? Gbɛ̃́piↄ dↄ̃̀ kɛ́ àlɛ bàalɛ Diiɛɛ, kɛ́ a ònɛ́ beewa yã́i.
\p 
\v 11 Í wɛtã̀ ń ń zuzuao, ↄ̃ aa aà là aa mɛ̀: Kpelewa wá kɛ ísia busawɛ̃ɛi? 
\v 12 A ònɛ́: À ma sɛ à ma zu ísiau, i busaɛ́, asa má dↄ̃̀ mámɛ ma gɛ̃ázi ń zàa'ĩan gbãaɛ beeo. 
\v 13 Aa nà góliawa kɛ́ aa e bua, ãma aai fↄ̃o, asa í wɛtã̀ ń ń zuzuaoɛ. 
\v 14 Ɔ̃ aa wiilɛ̀ Diiwa aa mɛ̀: N yã́ na Dii! Nïsu wá kaalɛ gbɛ̃́ɛ bee wɛ̃nibↄa yã́io. Dii, ńsu wá dilɛ tàaedeↄ ũ aà dɛa yã́ musuo, asa n n pↄeã dàwɛ̃ɛɛ.
\p 
\v 15 Aa Inusa sɛ zù ísiau, ↄ̃ ípi pãsĩ kpàlɛ. 
\v 16 Dii gbãa yã́ gbɛ̃́piↄ vĩakũ̀ maamaa, ↄ̃ aa sa'òwà aa lɛkɛ̀wà.
\c 2
\s Inusa wabikɛa kpↄ gbɛɛu
\p 
\v 1 Dii tò kpↄ̀ gbɛ̃̀nɛ mↄ̀ Inusa mↄ̀, ↄ̃ à kɛ̀ kpↄpi gbɛɛu fãanɛ àaↄ̃ gwãasĩn àaↄ̃. Kua kpↄpi gbɛɛu Inusa wabikɛ̀ Dii a Luawa 
\v 2 à mɛ̀:
\q Ma lɛzù Diizi ma yooyea guu,
\q ↄ̃ a wèa,
\q kua bɛda nↄnau ma wiilɛ̀,
\q ↄ̃ à ma yãmà.
\v 3
\q N ma zu ísia í títiu
\q e za a nↄnau,
\q ísↄ̃ dɛ̀dɛa ń ikooaↄ,
\q n idãazĩↄ táa'ò ma mia.
\v 4
\q Ma mɛ̀ ma yã́ kú n sↄ̃u lↄo,
\q kási má ɛa wɛsi n kpɛ́ pↄ́ a kua adoalɛ.
\v 5
\q Í ma kũ ma nↄɛ,
\q ísi ma mↄ,
\q wáa fĩ̀a ma mii.
\v 6
\q Ma kpalɛ e gbɛ̀sĩsĩↄ zĩ́nau,
\q dṹnia zɛ́ pↄ́ wɛ̃a vĩo tàmalɛ.
\q Ɔ̃ n ma bↄ gbã́ou,
\q n ma mìsi, Dii ma Lua.
\v 7
\q Kɛ́ má ye ã́nuatoi,
\q Dii, n yã́ dↄ̀magu,
\q ↄ̃ ma wabikɛ̀ma,
\q à n le za n kpɛ́ pↄ́ a kua adoau.
\v 8
\q Gbɛ̃́ pↄ́ lɛ́ tã́a gbagbaↄ aa kɛ báaa vĩo,
\q ãma mapi, má sa'oma ń sáaukpaao,
\v 9
\q má lɛ́ pↄ́ má kɛ̀ma fĩabo.
\q Dii mɛ́ ń suaba.
\p 
\v 10 Dii yã'ò kpↄpiɛ, ↄ̃ à Inusa pìsi sĩ̀sĩa.
\c 3
\s Inusa gɛa Niniva
\p
\v 1 Dii yã́ gɛ̃n plaade oa Inusaɛ guu Dii mɛ̀: 
\v 2 Fɛlɛ gɛ́ mɛɛwia zↄ̃ↄ Niniva, ní yã́ pↄ́ má ònɛ kpàwakɛu. 
\p 
\v 3 Ɔ̃ Inusa fɛ̀lɛ gɛ̀ Niniva lá Dii òɛwa. Niniva sↄ̃ mɛɛwia zↄ̃ↄɛ maamaa. Pãa wɛ̃́lɛpia kà tá gↄↄ àaↄ̃ ũ. 
\v 4 À gɛ̃̀ wɛ̃́lɛpiu à táa'ò gↄↄ do, ↄ̃ à nà kpàwakɛawa à mɛ̀: Gↄↄ bla mɛ́ gↄ̃̀ kɛ́ Lua Niniva dúuzↄ̃. 
\v 5 Ninivadeↄ Lua yã́ sì, ↄ̃ aa lɛye kpàwakɛ̀ aa zwã̀nkasaↄ kàkańla, nɛ́fɛ̃nɛn gbɛ̃zↄ̃ↄ.
\p 
\v 6 Kɛ́ a bao Niniva kía lè, à fɛ̀lɛ a gĩ́naa à a gomusu wòlo zù à zwãnkasa kàkaala à zↄ̃̀lɛ túfuu.
\p 
\v 7 À mɛ̀ wà kpàwakɛ a wɛ̃́lɛu wà mɛ: 
\pi Lá kí ń a waↄ dìlɛn kɛ: Gbɛ̃nazĩnaↄ ń pↄtuoↄ píi, blɛ su gɛ̃ ń lɛ́uo, aasu imio. 
\v 8 Gbɛ̃nazĩna ń pↄtuoↄ aa zwã̀nkasa kákańla ḿpii, aaↄ wiilɛ Luawa aaↄ zɛaàla. Baade bↄ a zɛ́ vãiu, i ↄbↄlɛ yãpãsĩu. 
\v 9 Dé mɛ́ↄ dↄ̃ tó a wá wɛ̃nagwa à a nↄ̀sɛ suumpa, aà kyã̀wãa láa, wí bↄ kaalɛui? 
\mi
\p 
\v 10 Kɛ́ Lua ń yãkɛa è, lá aa bↄ̀ ń zɛ́ vãiu, à ń wɛ̃nagwà, i to músi pↄ́ a dìlɛ à kpáńzi ń le lↄo.
\c 4
\s Dii gbɛ̃́ↄ wɛ̃nagwaa dadaa Inusaɛ
\p 
\v 1 Yã́pi kɛ̀ Inusaɛ ĩ́i maamaa, ↄ̃ aà pↄ pà. 
\v 2 À wabikɛ̀ Diiwa à mɛ̀: N yã́ na Dii! Mi yã́pi o za ma bùsuuo lé? Bee yã́i ma dↄaa bàalɛ̀ málɛ tá Taasisiɛ fá! Asa má dↄ̃ kɛ́ ń sùuu ń sósobio vĩ. N pↄ lí pa kpaao, ń gbɛ̃kɛ vĩ zↄ̃ↄ, ni ĩadama bↄ n nↄ̀sɛɛ. 
\v 3 Tiasa Dii, ma sɛ́, asa ma ga sì ma kuawa. 
\v 4 Dii òɛ̀: A maa n pↄ pàe?
\v 5 Inusa bↄ̀ wɛ̃́lɛu, à zↄ̃̀lɛ a gukpɛ oi. À yãayãasu dↄ̀ we, a ku a guu, àlɛ gwa yã́ pↄ́ a wɛ̃́lɛpi le.
\v 6 Ɔ̃ Dii tò ladaadaa fɛ̀lɛ uedà Inusaa, kɛ́ aà taasi e lao. Ladaadaapi yã́ Inusa pↄ kɛ̀na maamaa. 
\v 7 Kɛ́ gu dↄ̀, ↄ̃ Lua tò kↄ̀ↄ mↄ̀ ladaadaapi zↄ̃̀, ↄ̃ à giigàga.
\v 8 Kɛ́ ĩatɛ̃ gbãakũ̀, Lua bↄ̀ ń ĩ́an wãao gukpɛ, ↄ̃ ĩatɛ̃ lɛ́ aà lɛ a miwa. Aà yɛ̃̀ɛɛ làa, ↄ̃ à ga nidɛ̀ à mɛ̀: Ma ga sì ma kuawa.
\p 
\v 9 Ɔ̃ Lua òɛ̀: N pↄpaa ladaadaa bee yã́ musu zɛ́ vĩe? Ɔ̃ à mɛ̀: A zɛ́ vĩ, ma pↄpaa kà à ga imɛɛ. 
\v 10 Ɔ̃ Dii òɛ̀: Ladaadaa pↄ́ ni a taasikɛo, ḿmɛ ń tò à bↄ̀lɛ à gbã̀o, ↄ̃ n wɛ̃nakɛ̀ɛ̀. À fɛ̀lɛ gwãasĩn doɛ, ↄ̃ à mìdɛ gwãasĩn do. 
\v 11 Mapi sↄ̃, a maa mà wɛ̃nadↄ̃ mɛɛwia zↄ̃ↄ Ninivaɛo lé? An gbɛ̃́ pↄ́ aa ↄplaa dↄ̃kↄ̃ɛ ń zɛɛooↄ dasi dɛ ↄ̀aasↄsↄo lɛɛ basooloa (120.000), mɛ́ an pↄtuoↄ kɛ̀ zài.
